یادداشت رئیس بسیج اساتید وزارت علوم؛

استکبارستیزی؛ بن مایه اصلی جنبش دانشجویی

۱۶ آذر متعلق به دانشجوی ضد نیکسون، ضد آمریک و ضد سلطه است.
۱۶ آذر ۱۴۰۰ | ۱۷:۱۵ کد : ۶۵۲۸۳ اخبار برگزیده اخبار ستادی یادداشت
تعداد بازدید:۱۲۲
استکبارستیزی؛ بن مایه اصلی جنبش دانشجویی

استکبارستیزی؛ بن مایه اصلی جنبش دانشجویی

دکتر رشید جعفرپور؛

استعمار پدیده‌ای است که با هجوم وسیع کشورهای قدرت‌طلب برای کشورگشایی و دستیابی به منابع کشورها و مناطق مختلف جهان از قرن هفدهم میلادی آغاز شد با اکتشاف ابزارهای جدید حمل و نقل و نظامی بر شدت و دامنه این روند افزوده شد.به عبارت دیگر، با اختراع ابزارهای نظامی جدید، خوی استکباری استعمارگران تقویت شده و آنها توانستند انسان‌های مظلوم بیشتری را به انقیاد درآورند. در این بین، کشورهای مختلف از قاره های آسیا، آمریکای لاتین و به ویژه آفریقا محل تاخت و تاز جدی استعمارگران قرار گرفت. با ایجاد تکنولوژی های جدید، گونه¬های نوینی از استعمار سر برآورد که تعابیر «استعمار نو» و «استعمار فرانو» تبیین کننده آن می باشد.

کشور ایران به دلیل داشتن منابع سرشار و موقعیت ژئوپلتیک همواره مورد توجه و طمع استعمارگران بوده است. در تاریخ معاصر تحولات این سرزمین متاثر از فعل و انفعالاتی بوده که همواره یکسوی آن سیاست ها و طمع ورزی های استکباری استعمارگران بوده است. انعقاد قراردادهای ننگین در دوره قاجار علاوه بر بیخردی و ناتوانی پادشاهان قاجار، حاصل فزون¬طلبی غاصبانه استعمارگران بوده است. البته واکنش غیرتمندانه علما و مردم علیه این قراردادهای ننگین، برگ زرین و پرافتخاری در تاریخ معاصر ایران را رقم زده است.

حرکت‌های استعماری در ایران شکل و شمایل متفاوتی داشته؛ در مقاطعی با هجوم نظامی، در مقاطعی دیگر با انعقاد قراردهای استعماری پیش رفته است. اما در دوره پهلوی شکل نوینی به خود گرفته است. تاسیس پهلوی به صورت اشغال نظامی و کودتا توسط یک دولت استعمارگر صورت گرفته و نتیجه آن این بوده که رضاخان توسط خارجی‌ها برسر کار آمده و در نهایت توسط همان دولت خارجی به جزیره موریس تبعید شده و فرزندش محمدرضا به جایش نشسته است. اگر وضعیت کنش استعماری نسبت به رژیم پهلوی را بررسی نمائیم به واقع، مفاهیم «دولت دست نشانده «و «دولت وابسته» تببیین کننده واقعی این نسبت است.

بخش قابل توجهی از این دست‌نشاندگی و وابستگی را می توان در تحولات دهه ۳۰ و ۴۰ در ایران مشاهده کرد. رفت و آمد گسترده مستشاران آمریکایی به ایران و نفوذ فراگیر سفارت آمریکا در همه لایه های حکمرانی رژیم پهلوی، نشان از رابطه «ژنرال و زاندارم» بین آمریکا و ایران داشت. دولت آمریکا به دلیل ماهیت استکباری‌اش، و نیز وابستگی شدید پهلوی دوم به آن، تمامی مناسبات سیاسی و بین المللی پهلوی را جهت دهی و نظارت می¬کرد. در چنین فضایی اگر حرکتی دینی و یا ملی برای دفاع از هویت این سرزمین صورت می¬گرفته، به شدت از طرف آمریکا و ایادی داخلی‌اش در ایران سرکوب می‌شد. این سرخوردگی و تحقیری که علیه ملت ایران صورت می‌گرفت، بارها توسط علما، اندیشمندان و شخصیت های دینی و ملی مورد اعتراض قرار می‌گرفت. تلاش های دکتر مصدق و آیت‌الله کاشانی با همراهی مردم در شکل گیری نهضت ملی شدن صنعت نفت را می توان تبیین کننده خواست ملت در احیا و بازیابی «هویت ملی و دینی» این ملت دانست.

دانشجویان به عنوان قشری آگاه و پیشرو، به دلیل ماهیت نخبگی و مطالبه‌گری، صرف نظر از جهت گیری‌ها و انگیزه‌های آنها، همواره در چنین جنبش‌ها و حرکت‌ها در مقاطع حساس تاریخی، پیشگام بوده‌اند. در سال‌های جنبش نهضت ملی شدن صنعت نفت، دانشجویان به عنوان قشر مطالبه‌گر، از زیاده خواهی‌های دولت استکباری آمریکا و وادادگی رژیم پهلوی به ستوه آمده و در صحنه حضور پیدا کردند و صحنه ای آفریدند به عنوان «حماسه روز ۱۶ آذر». در چنین روزی جنبش دانشجویی با جهت گیری ضداستکباری و ضد استبدادی در مقابل استعمارگران آمریکایی ایستادند و در این راه سه دانشجو به نام¬های شریعت رضوی، بزرگ نیا و قندچی توسط ماموران پهلوی قربانی شدند.

آنچه که اکنون جریان دانشجویی باید از این واقعه برداشت نماید قرائتی است منطبق با واقعیت تاریخی آن. واقعیتی که در آن جنبش دانشجویی در راستای اهداف ملت در مقابل دولت استکباری آمریکا ایستاد و در این راه خون هم داد. تبدیل کردن این واقعه صرفاً به روز مطالبه صنفی دانشجویی در واقع اجحاف در اهداف آن حرکت بزرگ است. در حالیکه شعار محوری آن جریان، استکبار ستیزی بود و به بیان رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با اساتید و دانشجویان دانشگاه علم و صنعت در روز ۲۴ آذرماه سال ۸۷: «جالب است توجه کنید که ۱۶ آذر در سال ۳۲ که در آن سه نفر دانشجو به خاک و خون غلتیدند، تقریباً چهار ماه بعد از ۲۸ مرداد اتفاق افتاده؛ یعنی بعد از کودتای ۲۸ مرداد و آن اختناق عجیب - سرکوب عجیب همه ی نیروها و سکوت همه - ناگهان به وسیله ی دانشجویان در دانشگاه تهران یک انفجار در فضا و در محیط به وجود می آید. چرا؟ چون نیکسون که آن وقت معاون رئیس جمهور آمریکا بود، آمد ایران. به عنوان اعتراض به آمریکا، به عنوان اعتراض به نیکسون که عامل کودتای ۲۸ مرداد بودند، این دانشجوها در محیط دانشگاه اعتصاب و تظاهرات می‌کنند، که البته با سرکوب مواجه میشوند و سه نفرشان هم کشته میشوند. حالا ۱۶ آذر در همه ی سالها، با این مختصات باید شناخته شود. ۱۶ آذر مال دانشجوی ضد نیکسون است، دانشجوی ضد آمریکاست، دانشجوی ضد سلطه است.»


نظر شما :